چراغ راهنماي انتخاب غذاي سالم

پزشکي(سلامتي و بهداشت) :: مواد غذايي و تغذيه

موضوع: چراغ راهنماي انتخاب غذاي سالم

اگر مي خواهيم رشد روزافزون شيوع چاقي و ديابت نوع2 را كاهش دهيم يا متوقف كنيم بايد عموم مردم اطلاعات كافي درباره عادات صحيح غذايي كسب كنند. با توجه به اين كه عدم رعايت توصيه هاي غذايي باعث پيشرفت ديابت مي شود، تاكنون توصيه هاي غذايي شامل فهرستي از نبايدها در شبانه روز بوده است كه ضمن آن، افراد بايد پي در پي كربوهيدرات و كالري مصرفي را محاسبه كنند. البته رعايت چنين فهرستي براي بسياري از افراد، مشكل است. به همين دليل، معمولاً اين رژيم ها به مدت چند هفته رعايت شده و سپس كنار گذاشته مي شوند. متخصصان تغذيه، گزارشي از يك سيستم آموزشي جديد ارائه كرده اند كه افراد را در انتخاب هاي غذايي خود، آگاه و هدايت، مي كند.هرم هاي قديمي تغذيه براي توضيح فوايد سلامت گروه هاي غذايي مختلف كاربرد دارند ولي مشخص كنندة اثر روش هاي طبخ غذا و فرآوري غذاها نيستند. براي مثال، گروه نان و غلات قسمت اساسي هرم قديمي تغذيه صحيح است ولي در اين هرم هيچ بررسي راجع به شيوه هاي استفاده از انواع اين گروه يا گروه هاي ديگر نمي شود.
موارد مناسب كلي و عملي
سيستم نشانگر بر پاية چراغ راهنما، ميزان تفاوت هاي غذاها را بيان مي كند و ما را در انتخاب غذاي صحيح تر كمك مي نمايد. صحيح ترين انتخاب هاي غذايي، در منطقة سبز و ناصحيح ترين انتخاب ها در منطقة قرمز، و غذاهايي را كه لازم است محتاطانه مصرف شوند نيز در منطقة زرد قرار مي دهند.
بيشترين تمركز اين سيستم آموزشي روي ميزان فيبر، نماية گليسمي، مقدار و نوع چربي موجود در غذاهاست. همچنين اين سيستم آموزشي، اثر تهيه و فرآوري غذاها را با ارائه اطلاعات در مورد شيوه هاي متنوع پختن، مشخص مي كند.
اين مفهوم كلي در ابتدا براساس غذاهاي هندي طراحي شده بود ولي به راحتي قابل تعميم به ساير دستورات غذايي نيز مي باشد. ما معتقديم كه اين سيستم آموزشي به راحتي در زندگي روزمره اثري كاربردي دارد.
از سال 1999 ميلادي اين سيستم به طور گسترده در هندوستان به كار برده شده و تأثير محسوسي در افزايش آگاهي عموم مردم، به ويژه ديابتي ها داشته است و خيلي خوب است كه متخصصان، با توجه به اين اصول، درمورد غذاهاي محلي مردم خود، مطالعه كنند.
استفاده از سيستم نشانگر مثل يك چهارچوب، انتخاب هاي درست و نادرست غذايي را مشخص مي كند. اين اتفاق امروزه باعث جذب بيشتر از 310004 شركت كننده در امر آموزش تغذيه شده است.
اين مفهوم نشانگر، حتي براي آموزش افراد مؤثر در حفظ سلامتي ما، مثل سرآشپزها هم كاربرد دارد، به ويژه اگر اين دوره ها در هتل ها برگزار شود. بيشتر سرآشپزها بعد از اولين مشاهده، به درستي در سرو بعدي از اين چراغ راهنما استفاده مي كنند. ايشان به راحتي اين سيستم را درك كرده و به كار مي برند.
طبق بررسي انجام شده 75 تا 80 درصد افراد، طي مدت فقط 5 دقيقه آموزش و معرفي سيستم نشانگر، پرچم هاي رنگي را به درستي در جاي خود قرار دادند.

چگونه عمل مي كند؟
براي درك بهتر مفهوم چراغ راهنماي غذايي، گروه هاي غذايي طبقه بندي شده در اين سيستم را در ادامه بيان مي كنيم:

غلات

ناني كه از آرد گندم كامل (سبوس دار) تهيه مي شود در قسمت سبز، ناني كه از آرد سفيد تهيه مي شود در قسمت زرد و به همين ترتيب، نان هايي مثل بيسكويت ها و كيك ها و ... كه در تهية آن ها چربي هاي اشباع مثل كره يا روغن به كار رفته، در قسمت قرمز قرار دادند.
در مورد برنج و بقية غلات نيز به همين ترتيب عمل
مي شود: برنج قهوه اي و دودي در قسمت سبز، برنج سفيد در قسمت زرد و برنج سرخ شده در قسمت قرمز قرار مي گيرند.

جدول برخي گروه هاي غذايي بر مبناي سيستم نشانگر (چراغ راهنما)
گروه غذايي قسمت سبز (انتخاب بهتر) قسمت زرد قسمت قرمز
غلات نان سبوس دار نان تهيه شده از آرد سفيد نان هاي حاوي چربي هاي اشباع، كره يا روغن، مثل انواع بيسكويت، كيك و ...
حبوبات نخود و لوبياي بخارپز يا سرخ شده در مقدار كمي روغن ------- حبوباتي كه در كره سرخ شده باشد
سبزيجات
اكثر سبزي ها (مثال: كدوي پخته)
-------
سبزي هايي كه زياد سرخ شده باشند يا در آن ها انواع سس به كار رفته باشد (مثال: كدوي سرخ شده)

ميوه ها اكثر ميوه ها آب ميوه هاي غيرقندي (چون فاقد فيبر هستند) آب ميوه هاي حاوي شكر
گوشت مرغ و ماهي كبابي، بريان و بخارپز و سفيدة تخم مرغ -------- گوشت هاي قرمز، سوسيس، همبرگر و زردة تخم مرغ
شير و لبنيات شير كم چرب و تمامي فرآورده هاي حاصل از آن -------- شير پرچرب
چربي ها روغن زيتون، روغن دانه هاي گياهي مثل روغن خردل و روغن كنجد -------- كره و روغن هاي هيدروژنه مثل مارگارين

حبوبات
انواع حبوبات مثل نخود و لوبياي بخارپز يا سرخ شده در مقدار كمي روغن، در قسمت سبز و آن هايي كه در كره سرخ شده باشند در قسمت قرمز هستند.

سبزيجات
اكثر سبزيجات در قسمت سبز هستند اما اگر شيوه پخت آن ها سرخ كردن زياد يا استفاده از انواع سس باشد، در قسمت قرمز قرار مي گيرند براي مثال كدوي پخته در قسمت سبز است ولي وقتي سرخ شود در قسمت قرمز قرار مي گيرد.

ميوه ها
اكثر ميوه ها در قسمت سبز هستند. آب ميوه هاي غيرقندي، فاقد فيبر هستند و بنابراين در قسمت زرد و آب ميوه هايي كه حاوي شكر هستند در قسمت قرمز قرار مي گيرند.

گوشت
مرغ و ماهي كبابي، بريان و بخارپز و همچنين سفيدة تخم مرغ، در قسمت سبز، ولي مرغ سوخاري، ماهي سرخ شده و گوشت هاي قرمز، سوسيس، همبرگر و زردة تخم مرغ در قسمت قرمز قرار مي گيرند زيرا حاوي چربي اشباع شده هستند.

شير و لبنيات
شير كم چرب و تمام فرآورده هاي حاصل از آن، در قسمت سبز هستند اما شير پرچرب، در قسمت قرمز طبقه بندي مي شود.

چربي ها
چربي ها بايد در مقادير محدود مصرف شوند. كره و روغن هاي هيدروژنه مثل مارگارين در قسمت قرمز قرار دارند. روغن زيتون، روغن دانه هاي گياهي مثل روغن خردل و روغن كنجد، انتخاب هاي سالم تري هستند كه در قسمت سبز قرار مي گيرند.

انتخابي آگاهانه
اين سيستم نشانگر يا به عبارتي، چراغ راهنما يك سيستم كاربردي راحت و مطمئن براي همه اقشار جامعه است و در همة جوامع قابل اجرا و درك مي باشد. علاوه بر اين، به راحتي سطوح مثبت و منفي غذاها را مشخص مي كند و براي كاربران، امكان انتخاب آگاهانه و صحيح غذاي خود را فراهم مي كند.

مطلب بعدی :: مطلب قبلی