آيا دستگاه هاي لرزاننده اندام موثرند؟

پزشکي(سلامتي و بهداشت) :: چاقي و لاغري

موضوع: آيا دستگاه هاي لرزاننده اندام موثرند؟

تبليغات دستگاه‌هاي لرزاننده‌اي كه براي تناسب اندام استفاده مي‌شود، چقدر واقعي است؟

با شروع سفر انسان به فضا در قرن بيستم، دانشمندان متوجه شدند تراكم استخوان فضانوردان در فضا به‌طور واضحي كمتر مي‌شود. درمان با لرزش روشي بود كه براي بازگرداندن تراكم استخوان آنها در راه بازگشت به زمين به‌كار گرفته شد. از اين‌جا بود كه محققان به فكر افتادند از اين روش براي درمان پوكي استخوان سالمندان استفاده كنند.

تحقيقات بيشتر در اين زمينه نشان داد كه ارتعاش مي‌تواند با ايجاد يك كشش رفلكسي در عضله، انقباض مداومي ايجاد كند. متخصصان شوروي سابق، از اين اصل براي بالا بردن قدرت عضلات در ورزشكاران استفاده كردند تا اين‌كه در 1970 دانشمندان روسي دريافتند كه اين ارتعاش مي‌تواند قدرت و انعطاف‌پذيري عضله را زياد كرده و زمان بهبود درد پس از نرمش را كم كند.

سپس محققان غربي وارد گود شدند و از اين وسيله براي ورزش، بازتواني و كاهش درد استفاده كردند. اين قصه ادامه يافت تا امروز كه انواع مختلفي از دستگاه‌هاي لرزاننده ساخته شده كه عمدتاً براي تناسب اندام و تقويت عضلات به‌كار مي‌روند و تبليغاتشان را در خيلي جاها مي‌توان ديد. اما آيا اين وسايل واقعاً تأثيري در تناسب اندام دارند؟

امروزه استفاده از دستگاه براي لاغر شدن، رواج بيشتري در جامعه پيدا كرده است. ورزشگاه‌ها هم براي جلب نظر مردم سعي مي‌كنند روز به روز در تهيه وسايل جديد با هم رقابت كنند. شما طرفدار كدام‌يك از دستگاه‌هاي تناسب اندام هستيد؟ تردميل؟ دوچرخه؟ يا اين‌كه ترجيح مي‌دهيد از دستگاه لرزاننده استفاده كنيد كه جديدترين مدل آن به‌تازگي شهرت زيادي در كشورهاي غربي برهم زده است؟!

متأسفانه در عمل، هيچ معيار صحيحي براي استفاده از اين وسايل و كاربرد آن براي افراد مختلف وجود ندارد و اگر هم دارد، در مراكز ورزشي اجرا نمي‌شود. اگرچه مربيان در سالن‌هاي ورزشي حضور دارند و در مورد تعداد حركات و كاربرد آن براي تناسب اندام راهنمايي لازم را ارائه مي‌دهند، اما معمولاً كارشناسي وجود ندارد كه با توجه به وضعيت جسمي و سوابق بيماري‌هاي شما، در انتخاب دستگاه مناسب و بي‌خطر براي سلامت‌تان، شما را راهنمايي كند.

شماري از محققان، مي‌گويند هنوز اطلاعات دانشمندان در زمينه اثار لرزش با شدت‌هاي مختلف روي بدن انسان فاقد عمق كافي است و براي استفاده از اين شيوه بايد تامل كرد.

در نهايت اين خود شما هستيد كه بايد انتخاب كنيد براي لاغر شدن از كدام وسيله استفاده كنيد. پس بهتر است درباره جديدترين دستگاه لرزاننده كه موجب شگفتي خيلي از كاربران شده است، چيزهايي بدانيد.

دستگاه جديد چه مي‌كند؟
دستگاه جديدي كه در آمريكا معرفي شده، صفحه‌اي مانند اسكيت برد (skateboard) است كه در هر ثانيه، 20 تا 50 ?بار در سه جهت مي‌لرزد و بدن فردي را كه روي آن ايستاده است، به اين ترتيب مي‌لرزاند.

شركت سازنده اين دستگاه مي‌گويد اين لرزش عملكرد ريه‌ها و پاها را بهتر مي‌كند، ماهيچه مي‌سازد، قابليت انعطاف و قدرت بدن را بيشتر مي‌كند، درد و اضطراب را كاهش مي‌دهد و روند پوكي استخوان را متوقف و فعاليت استخوان‌سازي را تشديد مي‌كند.

با اين حال عده‌اي از محققان از خطرات احتمالي اين دستگاه، از كمردرد گرفته تا تخريب غضروف‌ها، خبر مي‌دهند و حتي معتقدند لرزش‌هاي شديد مي‌تواند به مغز هم آسيب برساند. اين گروه از محققان مي‌گويند علم هنوز آن‌قدر در اين‌باره بررسي نكرده كه در مورد عواقب درازمدت استفاده از اين دستگاه نظر بدهد.

با وجود اين نگراني‌ها، سازمان فضايي آمريكا(ناسا) استفاده از دستگاه لرزاننده را به عنوان ابزاري براي كاستن از آتروفي ماهيچه و از بين رفتن سلول هاي استخواني در سفرهاي طولاني فضانوردان در حالت بي‌وزني، مورد بررسي قرار داد و متوجه شد استفاده از صفحه لرزان، باعث تشديد فعاليت ماهيچه‌ها مي‌شود، اما در اين مورد كه آيا اين كار مي‌تواند باعث دويدن سريع تر يا پرش‌هاي بلندتر در ورزشكاران شود، تحقيقي صورت نگرفت.

اين دستگاه مانند ورزش‌هاي هوازي (آئروبيك) عمل نمي‌كند، بلكه سيستم آن بيشتر مانند يك وزنه‌برداري بدون بلند كردن وزنه است.

عوارض اين دستگاه ها شامل كمردرد، آسيب به غضروف‌ها، تاري ديد، كاهش قدرت شنوايي و حتي آسيب مغزي است.
طراحي مشتري‌پسند!
سازندگان اين دستگاه، علاوه بر مدل‌هايي كه در سالن‌هاي ورزشي به‌كار مي‌رود، مدل‌هايي را هم براي استفاده در منزل طراحي كرده‌اند. البته با قيمت بالاي آن (از 3 هزار تا 10 هزار دلار) هركسي از پس تهيه‌اش برنمي‌آيد.

نكته ديگر اين است كه كساني كه از سر و صدا خوششان نمي‌آيد بهتر است براي خريد اين دستگاه عجله نكنند، چون موتور اين دستگاه صداي همهمه خفيفي ايجاد مي‌كند كه ممكن است به تناسب اندامش هم نيارزد، ضمن اين‌كه كلي پول بايد در گوشه خانه بخوابد.

جالب اين‌جاست كه مربيان تناسب اندام هم طرفدار اين دستگاه‌ها هستند، چون احتمالاً زودتر مي‌توانند از شر شاگردان تنبل خود خلاص شوند و پول بيشتري هم گيرشان مي‌آيد!

فروشندگان ادعا مي‌كنند!
بعضي از فروشندگان اين دستگاه ادعا مي‌كنند كه اين وسيله مي‌تواند علاوه بر افزايش قدرت بدني و بهبود خواب، باعث از بين رفتن دردهاي افراد شده و مشكل بي‌اختياري ادرار آنها را هم حل كند.

البته محققان معتقدند نبايد تمام ادعاهاي فروشندگان را به‌راحتي باور كرد، چون بيشتر اين تبليغات، تنها بازارگرمي بوده و الزاماً حقيقت ندارد. اين محققان بر اين باورند كه لرزش‌هاي شديد و پر نوسان در درازمدت مي‌تواند خطرناك باشد، زيرا اين لرزش‌ها مي‌توانند در سراسر بدن موج‌هاي شديد ايجاد كنند.

حتي سازندگان اين دستگاه هم توصيه مي‌كنند كه روزانه حداكثر 30 دقيقه از اين دستگاه استفاده شود، چون استفاده بيش از حد، برخلاف استاندارد صنعتي تعيين شده در مورد ايمني لرزه‌ها در محل كار ست. اين در حالي است كه اداره ايمني و سلامت در محل كار، براي تجهيزات تناسب اندام يا ? fitness? سطح ايمني تعيين نمي‌كند.

سازندگان اين دستگاه ها مي‌گويند:" زنان باردار، افراد دچار انفصال شبكيه (جداشدگي لايه‌هاي داخلي شبكيه از لايه رنگدانه)، لخته‌خون، تومور استخوان و برخي ديگر از مشكلات پزشكي، نبايد از دستگاه‌هاي لرزاننده جديد استفاده كنند."همچنين توصيه مي‌كنند كه روزانه حداكثر 30 دقيقه از اين دستگاه ها استفاده شود.
به اعتقاد كلينتون روبين، استاد مهندسي زيست پزشكي (بيومديكال) در دانشگاه ايالتي نيويورك دستگاه‌هاي لرزاننده ديگري كه در بازار هستند و تأييد اداره غذا و دارو (FDA) آمريكا را گرفته‌اند لرزش‌هاي بسيار خفيف‌تري ايجاد مي‌كنند. اما ميزان لرزش دستگاه‌هاي جديد (20 تا 50 بار در ثانيه)، در حدي است كه مي‌تواند باعث كمردرد، آسيب به غضروف‌ها، تاري ديد، كاهش قدرت شنوايي و حتي آسيب مغزي شود. او به عنوان يك دانشمند، نگران آن است كه مردم بر پايه معرفي نادرست و غير علمي يك دستگاه از آن استفاده كنند، بدون آنكه از خطرات احتمالي آن آگاه باشند.

به هر حال، اگر با همه اين توضيحات هنوز تكليف را متوجه نشده ايد، بايد گفت فقط خود شما مي‌توانيد مراقب سلامت‌تان باشيد! فراموش نكنيد حتي در دسترس‌ترين دارو- مانند آسپرين- هم براي همه مناسب نيست!

مطلب بعدی :: مطلب قبلی