بهداشت جنسى ضرورتى گريزناپذير

پزشکي(سلامتي و بهداشت) :: گوناگون

موضوع: بهداشت جنسى ضرورتى گريزناپذير

پژوهشكده ابن سينا و دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى در اسفند ماه سال گذشته سمينار دوروزه اى را در اين مورد برگزار كردند. اين سمينار از چند پانل مختلف تشكيل شده بود از جمله «عفونت هاى دستگاه هاى تناسلى، ايدز، و بيمارى هاى مقاربتى»، «بهداشت جنسى در كودكى، نوجوانى و جوانى»، «بهداشت جنسى در مردان»، «بهداشت جنسى، باور ها، سنت ها و نگرش ها». در زير گزارشى در مورد اين سمينار مى آيد:
•••
بهداشت جنسى يكى از مهم ترين جنبه هاى بهداشت فردى است كه افراد را در تمامى مراحل زندگى مى تواند تحت تاثير قرار دهد. طبق تعريف سازمان بهداشت جهانى، بهداشت جنسى عبارت است از يكپارچگى ميان ذهن، احساس و جسم كه جنبه هاى اجتماعى و عقلانى انسان را در مسير ارتقاى شخصيت او سوق داده و منجر به ايجاد ارتباط و عشق مى شود. تحقيقات داخلى كشور ما پايين بودن اطلاعات جوانان و نوجوانان در زمينه بهداشت بارورى و رفتارهاى پرخطر را نشان مى دهد. اين در حالى است كه جوانان همواره ضمن اثرپذيرى از عوامل فرهنگى داراى دوستانى با رفتارهاى پرخطر هستند. گرچه در رابطه با دو جنس زن و مرد تحقيقات مويد اين مطلب هستند كه رفتارهاى جنسى زنان در مقايسه با مردان بيشتر تحت تاثير مسائل اجتماعى، فرهنگى قرار دارد و رفتارهاى جنسى زنان در مقايسه با مردان در زمان ها و شرايط مختلف تغييرپذيرى بيشترى دارد. همچنين رفتارها و نگرش هاى جنسى مردان در مقايسه با زنان ثبات بيشترى دارد. بهداشت جنسى تحت تاثير عوامل فيزيولوژيكى، اعتماد به نفس، خودپندارى و تصور ذهنى افراد گسترش مى يابد. در كشور ما باورها و سنت هاى مختلفى در مورد بهداشت جنسى وجود دارد كه مى توان با شناسايى آنها باورهاى نيازمند اصلاح و يا ترويج را مشخص و اطلاع رسانى جامع در اين مورد صورت گيرد.
•بهداشت جنسى در كودكان
در كشور ما اكثريت خانواده ها صحبت در راستاى جنسيت و مسائل جنسى را زشت برمى شمرند و عدم بحث در اين مقوله ها لقب هايى نظير شرم، حجب و... مى گيرد در حالى كه هر كودك در سال با صحنه هاى جنسى زيادى برخورد مى كند. دكتر حوريه شمشيرى ميلانى مسئول پانل بهداشت جنسى در كودك و نوجوان و جوان در سمينار بهداشت جنسى كه توسط پژوهشكده ابن سينا برگزار شده بود مى گويد: امتناع بحث مسائل جنسى با كودك منجر به ايمن شدن كودك نمى شود بلكه صحبت در اين راستا سبب حفظ كودك از سوءاستفاده (Abuse) مى شود. عوارض احتمالى اين سوءاستفاده هاى جنسى شامل موارد زير هستند: شوك روحى، عاطفى، خوددارى از مدرسه رفتن، احساس گناه و سرزنش، بدل شدن خود فرد در آينده به سوءاستفاده گر، اقدام به ارتباط جنسى غير سالم، پرخاشگرى و... يادگيرى در مورد امور جنسى روندى است كه ابتداى تولد شروع مى شود و آموزش جنسى فرايندى از به دست آوردن اطلاعات، شكل گيرى آگاهى، نگرش و رفتار در خصوص جنس، اعتماد به نفس در رابطه با جنس مخالف و... است. پدر و مادر در دادن آگاهى به كودكان بايد پيش قدم باشند. بهترين زمان جهت ارائه اطلاعات جنسى به كودك زمانى است كه خود سئوال كند. جواب ها بايد كوتاه و روشن باشد. اعتقادات و باورهاى گذشته امروزه موثر نيستند، چرا كه كودك و نوجوان امروزى با تمام دنيا ارتباط دارد. بهداشت جنسى در كودكى بدين معنا نيست كه اعمال جنسى را به كودكان بياموزيم بلكه نياز بچه ها در سنين كودكى حفاظت از خود است. اگر فردى سئوالى در ذهن اش ايجاد شود تا پاسخ آن را نگيرد از پاى نمى نشيند بنابراين به طريق صحيح و... و متناسب با فهم بايد جواب سئوالات داده شود.»
• بهداشت جنسى در نوجوانان
آموزش به نوجوانان در دوره تكاملى بلوغ منجر به كاهش اضطراب احتمالى در اين دوره از زندگى مى شود. عوامل متعدد و پيچيده اجتماعى سبب مى شود كه نوجوانان در معرض خطرات ناشى از رفتارهاى پرخطر جنسى (بيمارى هاى مقاربتى، حاملگى هاى ناخواسته و زود هنگام، سقط هاى نامطمئن) قرار گيرند. دكتر شمشيرى مى گويد: «طبق يك بررسى كه در سال ۱۳۸۲ در مناطق ۲۲ گانه شهر تهران بر مبناى نمونه گيرى تصادفى خوشه اى انجام شده بود نزديك سى درصد نوجوانان پسر ۱۸ تا ۱۵ ساله تهرانى سابقه تماس جنسى داشته اند، كه با توجه به مسائلى نظير محدوديت هاى فرهنگى آمارى بيشتر از اين انتظار مى رود. تعداد زيادى از اين ۵/۸۰ درصد با يكى از انواع فعاليت هاى پرخطر جنسى درگير بودند كه عمدتاً به تعدد شركاى جنسى مربوط است. اين تحقيق همكاران مشخص كرد كاهش آگاهى نوجوانان در مورد فيزيولوژى بارورى و سن كمتر نوجوان هنگام آغاز ارتباط جنسى احتمال بيشترى براى درگيرى وى با فعاليت هاى پر خطر جنسى دارد. در واقع آموزش بلوغ به نوجوان و شروع اين آموزش ها از سنين ابتدايى بلوغ در راستاى فعاليت هاى پرخطر جنسى نقشى مهم تر از توجه به اشتغال، استفاده از ماهواره و آشنايى با كاندوم به عنوان يك شيوه پيشگيرى دارد و در ارتباط با دختران آسيب پذيرى آنها از نظر زيستى و اجتماعى بيشتر از پسران است. اكثريت دختران ايرانى ما طورى بزرگ شده اند كه نمى توانند تجزيه و تحليل مسائل جنسى را داشته باشند. اعتماد به نفس ندارند، نمى دانند به كدام رابطه بله بگويند، به چه كسى پاسخ بدهند، قدرت نه گفتن در پسران و دختران ما ضعيف است. كه با آموزش و ايجاد مراكز مشاوره و ارائه خدمات مورد نياز (نظير معاينات) مى توانيم كودكان و نوجوانان مان را توانمند كنيم.»
• بهداشت جنسى در مردان ميانسال و مسن
دكتر هومن صدرى اردكانى آندرولوژيست مى گويد: «بحث آموزشى بهداشت جنسى از تولد تا سالمندى ادامه پيدا مى كند. نيازهاى جنسى در افراد سالمند باقى مانده بايد ضمن آگاهى راهنمايى شوند. در مردان مشابه زنان با پديده يائسگى مواجه هستيم با اين تفاوت كه در زنان توقف كامل سيكل تخمك گذارى رخ مى دهد اما در مردان يك روند تدريجى كاهش هورمون هاى جنسى رخ مى دهد كه علائم بالينى به طور متوسط در سنين ۵۸ تا ۶۰ سالگى مشاهده مى شود كه در جوامع مختلف با توجه به شرايطى نظير سن شروع بلوغ و... متفاوت است.»
• طرح ناب (نوجوانان آموزش گر بهداشت بلوغ)
آموزش و مشاوره بهداشت جنسى و بارورى از طريق هم سن و سالان يكى از راه هاى مناسب و مورد قبول جوانان و نوجوانان است. با طرح ناب (نوجوانان آموزش گر بهداشت بلوغ) اولين قدم در سال ۱۳۸۱ در اين راستا برداشته شده است. در اين طرح ۱۲ نفر از نوجوانان دوازده تا چهارده ساله يكى از مدارس راهنمايى دولتى انتخاب شدند و آموزش هاى مباحث علمى بلوغ و تكنولوژى آموزشى در حدى كه اين نوجوانان قادر به انتقال مفاهيم به هم سالانشان باشند انجام شد. اين آموزش ها در دوازده جلسه دو ساعتى انجام شد. شيما كوچكى پور ۱۵ ساله يكى از اين اعضاى دوازده نفره بود كه در اين زمينه فعاليت مى كردند. وى مى گويد: «من بيشتر آموزش هاى مربوط به بهداشت جنسى و بلوغ را از طريق مادرم به دست آوردم. بعد از وارد شدن به انجمن تنظيم خانواده و شركت در طرح ناب بر آن شدم تا با آموزش به هم سالان به اين نياز نوجوانان پاسخ دهم. هر كدام از ما ۱۲ دانش آموز به حدود سى تا سى وپنج نفر از هم سالان خود و در مجموع چهارصد نفر از دانش آموزان مدرسه آموزش داديم، كه افزايش سطح آگاهى اين ۱۲ نفر حدود ۷۰ درصد و سطح آگاهى آموزش گيرنده ها توسط اين هم سالان ۳۴ درصد افزايش داشت.»

مطلب بعدی :: مطلب قبلی