پيشگيري از HIV و مواد مخدر

پزشکي(سلامتي و بهداشت) :: گوناگون

موضوع: پيشگيري از HIV و مواد مخدر

يك سوم مبتلايان به HIV گفته مي شود كه معتادان تزريقي هسـتـنـد. ايـن آمار شامل تـعـداد افـرادي كـه هـم زمـان با اعتياد به مواد مخدر (تزريقي و غير تزيرقي) يـا الـكـل، از طريق رفتارهاي پر خطر جنسي دچار HIV مي شوند، نميـگردد. افرادي كه آلوده به مواد مخدر هستند بايد نكات زير را رعايت نمايند:

پرهيز كلي از مصرف مواد مخدر
مراجعه به برنامه هاي درمان و ترك اعتياد
استفاده از سرنگهاي تميز و خودداري از بكارگيري شراكتي سرنگ
دوري از ارتباط جنسي خطرناك يا هر نوع عملي كـه ديـگران را در مـعـرض خـطــر قرار دهد.
متاسفانه اين هدف هميشه عملي نمي شوند. بيماران خيلي اوقات مـايـل يـا قـادر بـه تغيير دادن اعمال و رفتار، پـذيـرش درمـان يــا دستـيابي بــه خـدمات بـكارگيري روشهاي مناسب نيستند. از آنجايي كه اين سناريو اغلب تكرار ميشود، راهبرد پيشگيري از HIV بيشتر شبيه يك مدل كاهش آسيب مي بـاشـد. اين مدل مي پذيرد كه استفاده از مواد مخدر وجود داشته و اتفاق مي افتد، امـا ســعي در به حداقل رساندن پي آمدهاي مضر آن رفتار مي نمايد.

مباني HIV در خصوص مصرف مواد مخدر
اولين قدم آموزش صحيح است.درمورد بيماراني كه مرتبا از مواد مخدر تزريقي استفاده مي كنند نيز نحوه انتقال را شرح ميدهيم -- ويروس HIV هنگـامي از طـريق مصرف مواد منتقل مي شــود كه خون يا ديگر مايعات بدن از يك فرد مبتلا به شخصي كه هنوز مبتلا نشده انتقال يابد. بايد دانست كه سوزنها يا سرنگهـاي مشـتـرك متداول ترين راه انتقال بيماري ايدز در بين معتادان تزريقي محسوب مي گردد. آـنها بايد از چنين رفتارهاي جدا پرهيز كنند. براي هر تزريق بايد از سرنگهاي استريل شده استـفاده نمود. اشخاصي كه همچنان به استفاده اشتراكي از سرنگ مبـادرت مـي ورزند، بـايد از جـزئيات كامل نحوه ضدعفوني نمودن وسايل خود آگاهي يابند.

ويروس HIV بطور مؤثر از طريق شستشوي مناسب وسايل استعمال مواد بـا آب تميز از بين مي رود. بعد از آب كشيدن، آن را حداقل به مدت يك دقيقه در يك مـايع ضـد عفوني كننده قوي بـايد خيـسانـد يا شستشو داد. در برخي كشورها محل هايي وجود دارد كه در معتادان تزريقي مي تـوانند سوزن هاي مستعمل و آلوده خود را با سوزنهاي استريل تعويض كنند. مطالعات نشان داده كه برنامه هاي تعويض سوزن انتقال بيماري را در بين معتادان تزريقي كاهش داده و يك ايده مفـيـد بـراي هـر بـرنامـه فـراگير پيـشگيري از ايـدز است. اگرچـه، بــرخــي نـقـادان بيم دارند كه چنين برنامه ها معتادان تزريقي را از يافتن راههاي درمان بازداشته و مــمكن است بــر استـفاده از مــواد مــخدر صحه بگذارد. هيچ مـدركي ايـن ادعـاهـا را تـصديــق نمي كند. با حمايتهاي شديد انجنهاي علمي، مذاكره درباره برنامه تعويض سوزن ظاهرا بيشتر جنبه سياسي پـيـدا كرده تا جـنـبـه سلامـتـي همگاني.

پيشگيري از HIV و بارداري

هيچ كدام از برنامه هاي پيشگيري از HIV به اندازه برنامه هاي پيشگيري در زنان باردار موفق نبوده است. 90 درصد از مـوارد بـيـماري ايـدز در كـودكان بـدليل انتقال آن از طريق مـادر-فـرزنـدي روي ميـدهد. در آمريكا سالانه 7000 كودك از طريق مادران مبـتـلا بـه HIV متولد ميشوند،ولي تعداد نادري از اين كودكان حامل ويروس ايدز نيستند. در كشورهاي در حـال تـوسـعـه ايـن تــعداد بسيار بسيار بيشتر است. در خلال بارداري يـا زايـمـان اگـر درمانهاي مناسبي صورت نگيرد، ويروس HIV ميتواند در بيش از يـك سـوم موارد از مـادر به فرزند انتقال يابد. در سالهاي اخـير معالجات دارويـي در خصـوص مبــارزه با HIV موارد ميزان انتقال بيماري را كاهش داده اند. يك داروي خاص بنام AZT يا zidovudine، وقتي هم به مادر باردار و هم به كـودك تـازه بـدنيا آمده داده ميشود، ميتواند به ميزان 8 درصد انتقال بيماري را كاهش دهد. داروهاي ديگر HIV نـيـز مـمـكن اسـت مـؤثر باشند ولي در اين خصوص مطالعات كافي صورت نگرفته است.

زناني كه در سنين بچه آوري قرار دارنـد بـايد تـست HIV را حتما انجام داده و از مشاوره صحيح در اين زمينه برخوردار گردند. زنــاني كه مبتلا به HIV هستند بايد اطلاعات كافي در مــورد جـلوگيــري از بــارداري، خطر انــتقـال ويــروس HIV از مادر به فرزند، و بكارگيري داروهـــاي ضـد ايدز جهت كاستن احتمال انتقال از پزشك خود كسب نمايند. همـچنـيـن بـراي زنـان مـبــتلا به HIV بخصوص كساني كه شوهرشان HIV - منـفـي هسـتـنـد لازم است تا مشاوره اي صحـيـح در مـورد رفـتـارهاي جنــسي ايـمن دريافت كنند، و اگر قصد بارداري دارند، جايگزينهاي آميزش محافظت نشده را بياموزند.

در كشورهايي كه داروهاي ضد ايدز ازقبيل AZT بسادگي در دسترس است برنامه هاي پيشگيري در زنان باردار در كاهش تعداد كودكان مبتلا به HIV كاملا موفــق بــوده اسـت. اين وضعيت در كشـورهاي درحال توسعه بسيار بـد مـي بـاشد چـرا كـه فـقـدان مـنـابــع دستـيابي بـه داروهـاي ضد ايدز را محدود كرده و امكان انجام تستهاي مربــوط به HIV را كاهش داده است.

پيشگيري از HIV بعد از در معرض قرار گرفتن

تا قبل از اين، مردم بعد از دچار شدن به HIV، مثلا بدليل پارگي كاندوم و يــا استفاده از سرنگهاي آلوده، انگيزه كمي براي يافتن مراقبتهاي پزشكـي داشـتـنـد. مطالـعات نشان داده اند كه استفاده از AZT بلافاصله بعد از استفاده از سرنگ آلوده، مي تـواند تا ميزان 80 درصد احتمال ابتلا به HIV را كاهش دهد. پيشگيري پس از پيدايش (PEP) مسـتـلزم استفاده از داروهاي ضد HIV بلافاصله بعد از در معرض ويروس قرار گرفتن مي بـاشد. اگر اين روش براي معتادان تزريقي مفيد بوده باشد، منطقي بنظر مي رسد كه براي افرادي كه از طريق تماس جنسي در معرض ابتلا قرار دارند نيز مفيد واقع گردد.

نظريه اصلي در مورد PEP بعنوان يـك راهبرد پيشگيري كننده از HIV اين است كه مصرف داروهاي ضد ايدز بعد از اينكه فرد در معرض HIV قرار ميگيرد، ممكن است بتواند از طريق متوقف نمودن تكثير عفونت و يا تقــويت سيستم ايمني بدن براي از بين بردن ويروس از ابتلا به بيماري جلوگيري نمايد.

تا به امـروز مـدرك آشـكاري كه PEP را بعد از رفتارهاي پر خطر جنسي مؤثر بداند، وجـود نـداشـتـه و بـراي PEP فعـلا رهنمودهاي ملي و يا موافقت نامه اي در اين شرايـط تـهـيـه نشده است. با اينحال در بسياري از كشورها پـزشــكان و متخصصان باليني PEP را بعد از رفتارهاي پرخطر جنسي به افراد پيشنهاد مي كنند.

اغلب مردم ( و بسياري متخصصان باليني ) تا بحـال چـيـزي در مــورد PEP به گوششان نخورده است. براي پياده سازي راهبردهاي فراگير پيـشگيـري از HIV، بـالابـردن سـطــح آگاهي جامعه ضروري است. ببينيد آيا PEP در محل زندگي شما ارائه مي شــود. مـردم بايد بدانند كه PEP يك خط مشي اوليه براي پيشگيري از HIV نمي بـاشد. اســتفــاده از كاندوم، اعمال جنسي ايمن و پرهيز از رفتارهاي پـرخــطر ديـگر، ''استانداردهاي طلايي'' راهبردهاي پيشگيري از ايدز محسوب مي شـوند. با اين حال در صورتيكه متدهاي اوليه پيشگيري دچار نقصان شد، مي توان از PEP براي كاهش احتمال ابتلا به بيماري در فرد استفاده نمود. مـيزان تـاثير پـذيـري PEP در كـاهـش خـطر ابـتـلا بعد از رفتارهاي پر خطر جنسي كماكان ناشناخته مانده است.

اگر چه رهنمودهاي پذيرفته شده جهـانـي بـراي PEP وجـود ندارد، اين متد براي كساني كه داراي تماسهاي جنسي محافظت نشده مقعـدي، مـهـبلي و يـا دهـاني بـا انـزال فرد مبتلا به HIV يا محتمل به آن (مانند معتادان تزريقي) بوده اند، توصيه ميـگردد. PEP بايد حـداكثر سه روز (72 ساعت) بعد از در مـعرض قـرار گـرفتن شروع شود. PEP براي افرادي كـه از طـريق اعـمال جـنسي ايـزوله در مـعرض ويـروس HIV قـرار گرفته، يـا در آيـنده قصد انجام رفتارهاي ايمن تر را دارند، بسيار مناسب مي بـاشد، امـا رهـنمودهـاي سـريـع و قطعي براي زمان بكارگيري PEP تحت اين شرايط وجود ندارد.

نتيجه

بـا نـبـودن واكسـن و درمان قطعي تلاش ما براي غلبه بر بيماري مسـري HIV بـايـد روي پيشگيري از آن تمركز يابد. چـه اعـمـال جـنـسي بـاشـد، چـه مـصـرف مـواد مخـدر و چه رفتارهاي ديگري كه فرد را در معرض خطر ابتلا قرار دهد، لازم اسـت مـردم از آموزشها و مهارتهاي صحيح براي محافظت از خودشان بهره مند گردند

مطلب بعدی :: مطلب قبلی