|
عوامل متعددي پيري سلولها را تسريع ميكنند كه به دو دسته تقسيم ميشوند:
الف. عوامل ذاتي (داخلي)، كه همان ژن يا واحدهاي وراثتي است. افزايش خطاهاي ژنتيكي در طول زمان همراه با افزايش سن، باعث تجمع اثرات تخريبي ميشود و پيري در سلولها بروز ميكند. در زنان، عوامل هورموني هم بر اين موارد اضافه ميشود و فرآيند پيري را تسريع ميكند.
ب. عوامل محيطي (خارجي) كه مهمترين آنها اشعة ماورايبنفش نور آفتاب است.
نور خورشيد، اگرچه مفيد و حياتبخش است، داراي اثرهاي زيانباري نيز هست. پوست انسان عضوي حساس است و آسيبها و صدمات وارده بر آن در اثر تابش نور خورشيد پيري زودرس اين عضو را به دنبال دارد. آفتابسوختگي، خشك و كدر شدن پوست، بروز ضايعات پيشسرطاني، پيدايش چروكهاي ريز و درشت پوستي، و حتي ابتلا به بدخيميهاي پوستي از عوارض تابش پرتو فرابنفش نور خورشيد است. امروزه با مصرف ضد آفتابها ميتوان تا حدودي از بروز اين عوارض جلوگيري كرد.
مبارزه با پيري از طريق استفاده از داروها يا روشهاي درماني طبي و غيرطبي (جراحي) امكانپذير است. از جمله روشهاي درماني طبي ميتوان به مصرف ضد آفتابها، استفاده از اسيدهاي ميوهاي و تركيبات ويتامين A يا رتينول (Retinol) اشاره كرد. امروزه از نظر علمي ثابت شده است كه اين تركيبات بخصوص رتينول و مشتقاتش در صورت مصرف موضعي طولانيمدت اثر ضد پيري دارند.در طي فرآيند پيري، پيدايش چين و چروك پوستي، بخصوص در پوست صورت، بسيار ناخوشايند است.
چروكهاي پوستي را به سه نوع تقسيم ميكنند:
1. چين و چروك طبيعي كه بيانكنندة حالات رواني، روحي، احساسات دروني، و تنشهاي هيجاني و عاطفي هستند. اين چينها در اطراف بيني و لبها بهوجود ميآيند.
2. چينهايي كه در اثر پديدة پيري در سنين 25 تا 30 شروع به ظاهر شدن ميكنند، مانند عميقتر شدن خطوط خنده، خطوط اخم و خطوط افقي پيشاني.
3. چين و چروكهايي كه بعد از دهة پنجم زندگي و عمدتاً در اطراف لبها يا روي گونهها پديدار ميشوند.
درمانهاي مختلفي براي از بين بردن اين نوع چين و چروكهاي پوستي وجود دارد. مهمترين و بهترين درمان ضايعات ناشي از پيري پوست جراحي است كه اصطلاحاً به آن ليفتينگ (lifting) گفته ميشود. جراحِ پوست صورت را برش ميدهد و پوست را به سمت عقب و خارج ميكشد، سپس لبههاي پوست را در محلي كه از پيش طراحي شده ثابت ميكند و ميدوزد. ضمن عمل كشيدن پوست و ثابت كردن آن در محل جديد، عضلات و بافتهاي نگهدارندة زيرين هم اصلاح و ترميم ميشوند. هيچكدام از روشهاي درماني ضد پيري را نميتوان جايگزين روش جراحي ليفتينگ كرد.
در طي عمل ليفتينگ، ظاهر چروكها بهبود مييابد و فرد جوانتر بهنظر ميرسد؛ ولي اين عمل باعث توقف شلشدگي و سستي پوست نميشود و با تشخيص جراح شايد پس از گذشت چند سال نياز به عمل جراحي تكميلي يا عمل مجدد باشد.
عمل ليفتينگ زماني انجام ميشود كه فرد احساس كند نياز به چنين عملي دارد، ولي سن استاندارد براي آن 35 ـ 45 است، يعني درست زماني كه چروكهاي دور لب هنوز ايجاد نشدهاند.
از روشهاي درماني ديگر ميتوان به عمل ساييدن يا تراشيدن پوست با مواد شيميايي (peeling) و وسايل مكانيكي (dermabrasion) اشاره كرد. طي عمل درمابريژن، پوست با كمك مواد زبر و خشن تراش داده و ساييده ميشود. پس از بهبودي زخم ناشي از اين عمل، پوست جديد تشكيل ميشود كه بهمراتب جوانتر و زيباتر از پوست قبلي خواهد بود.
روش ديگري كه به منظور جوانسازي پوست پيشنهاد ميشود و انواع خاصي از چروكها بخصوص چروكهاي ظريف، ريز و سطحي را برميدارد درمان با اشعة ليزر است. ليزر نوعي نور تقويتشده با طول موجي خاص است. پوست آسيبديده در اثر تابش مستقيم نور آفتاب، ضايعات و چروكهاي ناشي از افزايش سن، جوشگاهها يا اسكار عمل جراحي، ضايعات سالك و آبلهمرغان، همگي، با اشعة ليزر برداشته ميشوند.
در روش درمان با اشعة ليزر، برش و لايهبرداري پوست آنقدر ادامه مييابد تا به لايههاي زيرين پوست برسيم. در طي اين مراحل، پوست مجدداً ترميم ميشود و پس از بهبودي زخم، پوستي جديد و جوان جايگزين ميشود. اين روش تا حدود زيادي چروكهاي قبلي را از بين ميبرد. در ضمن، پوستْ صاف، يكدست، شفاف و خوشرنگ ميشود.
از ديگر روشهاي درماني جوانسازي پوست، استفاده از مواد پركننده است. اين مواد عمدتاً كلاژنهاي تزريقياند كه بهطور صناعي يا نيمهصناعي ساخته شدهاند و، از طريق تزريق با وسايل و سرنگهاي مخصوص در اتاق عمل با شرايط استريل، چروكهاي عميق، فرورفتگيها، چين و شكنها، خطوط عميق اخم، پيشاني يا اطراف لبها پر خواهد شد.
امروزه روش درماني نسبتاً جديدي براي درمان چروكهاي صورت ارائه شده و اخيراً محبوبيت يافته است.
استفاده از سم بوتوليسم (Botox) باعث فلج شدن ماهيچههاي حالتدهندة صورت ميشود. در پوست صورت انسان ماهيچههاي ظريف سطحي بسياري وجود دارد كه انقباض پيدرپي و ممتد اين عضلات باعث ايجاد چين و شكن و پيدايش چروك ميشود. اين ماهيچهها با انقباضات خود باعث تغيير در حالات چهرة فرد ميشود (حالت اخم، شادي، هيجان، خنده،...). اين عضلات به منظور افزايش قدرت عضلاني ساخته نشدهاند، به اين معني كه هرچه اين عضلات كمتر كار كنند (كمتر منقبض شوند) چروكهاي كمتري در پوست صورت ايجاد خواهد شد.
ورزشهاي صورت كه اين قبيل عضلات را منقبض ميكنند باعث ايجاد چروك ميشوند و چروكهاي موجود را برجستهتر و عميقتر ميكنند و نبايد انجام گيرند. سم بوتوليسم باعث فلج موقتي (چند ماهة) اين ماهيچهها ميشود. فلج شدن اين عضلات و عدم انقباض آنها باعث جلوگيري از پيدايش چروك جديد و از بين رفتن چروك قبلي خواهد شد؛ مثلاً خطوط پيشاني، خطوط اخم و خطوطي كه در اثر حركات عضلات چشم ايجاد ميشود با اين روش درماني از بين ميرود
| 
موضوع: عوامل دخيل در تسريع پيري پوست و مبارزه با آن
